İran’da Protestolarda Bilançolar Çelişiyor: “5 Bini Aştı” İddiası!
ABD merkezli İran İnsan Hakları Aktivistleri Haber Ajansı (HRANA), İran’da ekonomik sorunlar nedeniyle başlayan gösterilerde hayatını kaybedenlerin sayısının 5 bin 2’ye yükseldiğini öne sürdü. HRANA’nın son güncellemesine göre ülke genelindeki olaylarda 26 bin 752 kişinin gözaltına alındığı, ölenler arasında 207 güvenlik görevlisinin de bulunduğu iddia edildi.
HRANA, bir gün önce yayımladığı bilgilendirmede ölü sayısını 4 bin 902 olarak duyurmuştu. Kısa süre içinde gelen bu yeni artış, ülkedeki tabloya dair belirsizliği daha da büyüttü. Ajans, doğruladığını ileri sürdüğü yeni vakalarla birlikte rakamları güncellemeye devam ettiğini belirtiyor.
Gösteriler nasıl başladı, nasıl yayıldı?
İran’da eylemler, 28 Aralık 2025 tarihinde yerel para biriminin döviz karşısında hızlı değer kaybetmesi ve ekonomik sıkıntıların ağırlaşmasıyla, Tahran Büyük Çarşı’da esnafın öncülüğünde başladı. Kısa sürede farklı kentlere yayılan protestoların, bazı bölgelerde şiddet olaylarına dönüştüğü bildirildi.
Başkent Tahran’da 8 Ocak tarihinde tansiyonun yükseldiği günlerde ülke yönetiminin internet erişimine kısıtlama getirdiği bilgisi de gündeme gelmişti. Bu tür erişim engelleri, sahadan bilgi akışını zorlaştırdığı için, can kaybı ve gözaltı sayıları konusunda farklı kaynaklar arasında ciddi rakam farklılıkları oluşmasına yol açabiliyor.
Resmi kurumların açıkladığı sayı daha düşük
Öte yandan İran Şehit ve Gaziler Vakfı’na bağlı Adli Tıp Kurumu tarafından dün yapılan açıklamada, gösteriler sırasında yaşanan olaylarda güvenlik güçleri ve siviller dahil 3 bin 117 kişinin hayatını kaybettiği belirtilmişti. Aynı açıklamada, hayatını kaybedenlerden 2 bin 427’sinin “silahlı terör grupları” tarafından öldürüldüğü ileri sürülürken, 690 kişi hakkında ise ayrıntılı bilgi verilmediği ifade edilmişti.
Bu noktada dikkat çeken başlık şu: HRANA’nın iddia ettiği 5.002 can kaybı, resmi kurumların açıkladığı 3.117 sayısının çok üzerinde. Aradaki fark, hem bilgiye erişimde yaşanan kısıtlar hem de “doğrulama kriterleri”nin farklı olması ihtimalini gündeme taşıyor.
Soru işaretleri büyüyor: Yeni güncellemeler gelebilir
HRANA, protestoların bazı bölgelerde azalmış olsa da daha fazla vakayı doğruladığını iddia ederek ölü ve gözaltı sayılarını güncellediğini savunuyor. Bu nedenle önümüzdeki günlerde yeni bilanço güncellemeleri ve farklı kaynaklardan gelecek açıklamalarla birlikte tartışmanın sürmesi bekleniyor.
