Sigara Alarmı: “Her Gün İçenler” 2025’te Yükseldi!
TÜİK verileri 2022-2025 döneminde tütün kullanımında kritik değişimi işaret ediyor: “Her gün” tüketim artarken, “hiç kullanmayanların” oranı geriledi.
TÜİK’in Gelir ve Yaşam Koşulları Araştırması kapsamında yayımlanan “Tütün mamülleri ve alkollü içki kullanma durumu” verileri, 2022 ile 2025 yılları arasında tütün ve alkol tüketim alışkanlıklarında dikkat çekici değişimler olduğunu ortaya koydu. Veriler; kullanım sıklığını “her gün, her hafta, ayda birkaç kere, yılda en az bir kere ve hiç” başlıkları altında ölçerken, ayrıca yoksulluk veya sosyal dışlanma riski altında olma durumuna göre kırılım da sunuyor.
Genel tabloya bakıldığında, tütün kullanımında “her gün” kategorisinin yükselmesi öne çıkarken, alkolde “hiç içmeyenler” hâlâ çok büyük bir çoğunluğu oluşturuyor. Ancak alkollü içkide “ayda birkaç kere” tüketim oranındaki artış da dikkat çekiyor.
Tütün: “Hiç Kullanmayanlar” Azaldı, Günlük Kullanım Arttı
Verilere göre toplam nüfusta her gün tütün kullananların oranı 2022’de %27,7 iken 2025’te %29,1’e yükseldi. Bu, yaklaşık 1,3 puanlık bir artış anlamına geliyor. Aynı dönemde tütünü hiç kullanmayanların oranı ise %70,0’ten %68,1’e gerileyerek yaklaşık 1,9 puan düştü.
Diğer sıklıklarda da sınırlı artışlar gözleniyor: “her hafta” ve “ayda birkaç kere” gibi kategorilerde küçük yükselişler olsa da asıl yönü belirleyen iki başlık günlük kullanımın artması ve hiç kullanmayanların azalması oldu.
Risk Kırılımı: Günlük Tütün Kullanımı Risk Altında Olmayanlarda Daha Yüksek
Yoksulluk veya sosyal dışlanma riski kırılımı, tütün kullanımında net bir fark gösteriyor:
Risk altında olanlar:
Günlük tütün kullanımı 2022’de %26,0,
2025’te %27,1 Risk altında olmayanlar:
Günlük tütün kullanımı 2022’de %28,4, 2025’te %29,7
Her iki grupta da artış var; ancak risk altında olmayanların günlük tütün kullanımı hem 2022’de hem 2025’te daha yüksek seyrediyor. Öte yandan “hiç kullanmayanlar” oranı, risk altında olanlarda daha yüksek kaldığı için, tütün kullanımının toplumun farklı kesimlerinde farklılaştığı görülüyor.
Alkol: “Hiç İçmeyenler” Çoğunlukta, “Ayda Birkaç Kere” Artışta
Alkol verilerinde en çarpıcı sonuç, “hiç içmeyenlerin” oranının hâlâ çok yüksek olması. Toplam nüfusta:
Hiç alkol kullanmayanlar: 2022’de %90,0, 2025’te %89,2 (yaklaşık 0,8 puan düşüş)
Ayda birkaç kere içenler: 2022’de %4,0, 2025’te %4,5 (yaklaşık 0,6 puan artış)
Her gün alkol kullananlar: 2022’de %0,55, 2025’te %0,48 (çok düşük seviyede, hafif düşüş)
Bu tablo, alkol tüketiminde günlük kullanımın çok sınırlı kaldığını; buna karşın “arada-sırada / ayda birkaç kez” tüketimin payının yükseldiğini gösteriyor.
Risk Kırılımı: Risk Altında Olanlarda “Hiç İçmeyenler” Daha Yüksek
Alkolde AROPE kırılımı daha da belirgin:
Risk altında olanlar: “Hiç” oranı 2022’de %95,0, 2025’te %95,1
Risk altında olmayanlar: “Hiç” oranı 2022’de %87,9, 2025’te %87,1
Yani risk altında olanlarda alkol tüketimine katılım çok daha düşük; risk altında olmayanlarda ise “hiç içmeyenlerin” oranı daha aşağıda ve 2025’te bir miktar daha gerilemiş durumda. Ayrıca “ayda birkaç kere” içenler risk altında olmayanlarda artarken, risk altında olanlarda hafif düşüş görülüyor.
Genel Değerlendirme: Tütünde Artış Sinyali, Alkollü İçkide Sıklık Kayması
2022-2025 karşılaştırması, tütün kullanımında günlük tüketimin yükseldiğine işaret ederken; alkol tarafında “hiç içmeyen çoğunluk” korunmakla birlikte ayda birkaç kez tüketenlerin oranında artış olduğunu gösteriyor. Özellikle yoksulluk veya sosyal dışlanma riski kırılımı, iki üründe de tüketim davranışlarının sosyoekonomik koşullara göre farklılaştığını ortaya koyuyor.
Samet ÖZTÜRK
