Aksa’da 280 Baskın, El Halil’de 769 Ezan Engeli: 2025 Raporunda Hangi Ayrıntılar Var?
Filistin Vakıflar ve Din İşleri Bakanlığı’nın 2025 yıllık raporu; Mescid-i Aksa ve Harem-i İbrahim başta olmak üzere Kudüs, Batı Şeria ve El Halil’de kutsal mekânlara yönelik ihlallerin arttığını, güvenlik uygulamaları ve kısıtlamalarla “fiili” bir düzenin yerleştiğini öne sürüyor.
Filistin Vakıflar ve Din İşleri Bakanlığı, 2025 yılına ilişkin yayımladığı yıllık raporda, Kudüs ve işgal altındaki Batı Şeria’da İslami ve Hristiyan kutsal mekânlara yönelik ihlallerde belirgin bir artış yaşandığını bildirdi. Rapora göre, İsrailli yerleşimciler Mescid-i Aksa’ya yıl boyunca 280 kez baskın düzenledi; El Halil’deki Harem-i İbrahim Camisi’nde ise ezanın okunması 769 defa engellendi.
Aksa’da “ritüel” vurgusu ve güvenlik eşliği iddiası
Rapor, Mescid-i Aksa’daki baskınların yalnızca ziyaret boyutunda kalmadığını; içeride “Talmudik ritüeller” olarak tanımlanan bazı uygulamaların açık biçimde gerçekleştirildiğini ileri sürüyor. Bakanlık, bu kapsamda secde, şofar (boru) üfleme, özel ibadet kıyafetleriyle toplu dua ve belirli zamanlarda yapılan ibadetlerin öne çıktığını belirtiyor. Raporda, bu görüntülerin “zaman-mekân bölünmesi” şeklinde fiili bir dayatmaya dönüştüğü savunuluyor.
Bakanlık, baskınların İsrail polisi gözetimi ve koruması altında gerçekleştiği iddiasını da rapora ekledi. Ayrıca Kudüs İslami Vakıflar İdaresi’ne bağlı Aksa muhafızlarının görevlerini yerine getirmesinin “sistematik biçimde” engellendiği vurgulanıyor. Rapor, özellikle Yahudi bayramları ve ramazan ayı dönemlerinde baskınların daha yoğun ve daha provokatif bir nitelik kazandığını öne sürüyor.
“Kudüs Günü” detayı: Resmî düzeyde emsal tartışması
Raporda yer verilen dikkat çekici başlıklardan biri de İsrail Ulusal Güvenlik Bakanı Itamar Ben-Gvir ile ilgili. Bakanlığın aktarımına göre, Ben-Gvir’in bazı milletvekilleriyle birlikte “Kudüs Günü” olarak anılan tarihte Mescid-i Aksa’ya baskın düzenlediği ve içeride “kahinlerin bereketi” ritüelini icra ettiği hatırlatıldı. Rapor, bu adımın “resmî düzeyde tehlikeli bir emsal” oluşturduğunu savunuyor.
Harem-i İbrahim’de 769 kez ezan engeli, 23 gün kapalı kalma iddiası
Bakanlığın raporu, El Halil’deki Harem-i İbrahim Camisi’nin kutsiyetinin “günlük uygulamalarla” ihlal edildiğini ileri sürüyor. Buna göre 2025 boyunca camide ezan 769 kez engellendi; Müslümanların girişinin kısıtlandığı, bazı tarihlerde caminin kapatıldığı bilgisi paylaşıldı. Raporda ayrıca cami içinde İsrail bayraklarının asıldığı, şamdanların yerleştirildiği ve “gasbedilen bölümde” gürültülü etkinlikler ile Talmudik dualar yapıldığı öne sürülüyor.
Bakanlık, İsrail makamlarının yıl içinde İslami bayramlarda camiyi Vakıflar İdaresi’ne teslim etmeyi reddettiğini; kapılara kilit takıldığını ve 15 Eylül 2025 tarihinde avluya ilişkin bir “istimlak” kararı alındığını hatırlattı. Raporda, İran-İsrail gerilimi ve Yahudi bayramları gerekçe gösterilerek caminin toplam 23 gün kapalı tutulduğu; doğu kapısının ise yılbaşından bu yana hiç açılmadığı iddiasına yer verildi.
El Halil’in eski şehri: 400 yerleşimciye 1500 asker bilgisi
Rapor, İsrail’in tam kontrolündeki El Halil eski şehir bölgesinde yaklaşık 400 yerleşimciyi korumak üzere 1500 askerin konuşlu bulunduğunu da not ediyor. Aynı bölümde, 1994’te bir Yahudi fanatiğin saldırısında 29 Filistinli Müslümanın yaşamını yitirmesinin ardından caminin yüzde 63’ünün Yahudilere, yüzde 37’sinin Müslümanlara tahsis edildiği; ezan odasının ise “gasbedilen bölümde” kaldığı bilgisi anımsatılıyor.
Batı Şeria ve Kudüs’te camilere baskınlar, Hristiyanlara kısıtlama iddiası
Bakanlığın raporuna göre Batı Şeria ve Kudüs’te 45 cami kısmen tahrip edildi ya da baskına uğradı. Hristiyanlara yönelik olarak da Kudüs’teki Kutsal Kabir Kilisesi’nde “Kutsal Cumartesi” döneminde kısıtlamalar getirildiği ve hacıların engellendiği öne sürüldü.
Rapor, Filistinlilerin İsrail’in Doğu Kudüs’ü “Yahudileştirme” politikaları kapsamında kentin Arap ve İslami kimliğini hedef alan uygulamaların arttığı görüşünü sürdürdüğünü; Doğu Kudüs’ün başkent olduğu bağımsız bir Filistin devleti talebinin de uluslararası meşruiyet kararlarına dayandırıldığını vurguluyor.
