Brigham and Women’s Hospital ve Harvard'ın geniş kapsamlı çalışmasına göre, "gece kuşları" olarak tanımlanan kişiler kalp ve damar sağlığında risk altında. UK Biobank verilerine dayanan 14 yıllık takipte, gece çalışanların kalp krizi veya inme riski %16 daha yüksek.
Gece saatlerinde daha enerjik hissedenler için uyarı niteliğinde bir bulgu geldi. Brigham and Women’s Hospital ve Harvard Tıp Fakültesi araştırmacılarının yürüttüğü geniş kapsamlı çalışmada, “gece kuşu” olarak tanımlanan kişilerin kalp-damar sağlığında ortalamaya göre daha dezavantajlı bir tabloya sahip olabileceği ortaya kondu.
İç saat ile hayat temposu çakışınca…
Araştırmacılara göre mesele sadece “az uyumak” değil. Asıl kritik nokta, vücudun biyolojik saati (sirkadiyen ritim) ile iş, okul ve sosyal yaşamın dayattığı “erken başla” düzeni arasındaki uyumsuzluk. Bu çatışma; uyku saatlerini, beslenme düzenini ve günlük alışkanlıkları etkileyerek kalp sağlığı üzerinde zincirleme bir baskı yaratabiliyor.
Northwestern Üniversitesi’nden uyku ve sirkadiyen ritim alanında çalışan uzman Kristen Knutson da, gece yaşayan insanların “sabah insanlarına göre kurulmuş bir dünyaya” uyum sağlamaya çalıştığını vurguluyor. Bunun yalnızca uykuyu değil, gün içindeki metabolik ritmi de zorlayabildiğine dikkat çekiyor.
300 binden fazla kişi, 14 yıllık takip: Sonuç şaşırtıcı
Çalışma, İngiltere’deki UK Biobank verilerinden yararlanılarak 300 binden fazla yetişkini yaklaşık 14 yıl boyunca izledi. Kendini “akşamcı/gececi” olarak tanımlayanların, “orta kronotip” grubuna kıyasla ilk kez kalp krizi veya inme geçirme riskinin %16 daha yüksek olduğu saptandı.
Üstelik tablo sadece “olay riski” ile sınırlı değil. Araştırmada, gece kuşlarının Amerikan Kalp Derneği’nin Life’s Essential 8 olarak bilinen temel kalp sağlığı ölçütlerinde daha düşük puanlara sahip olma eğiliminde olduğu da raporlandı.
Kadınlarda etki daha belirgin görünüyor
Araştırmacılar, ilişkiyi kadınlarda daha güçlü gözlemlediklerini bildiriyor. Özellikle Life’s Essential 8 kriterlerini karşılama konusunda kadın “gece kuşlarının” daha fazla zorlandığı belirtiliyor.
“Kader değil”: Riskin arkasında çoğunlukla alışkanlıklar var
Çalışmanın dikkat çeken tarafı şu: Artan risk, büyük ölçüde değiştirilebilir davranışlarla bağlantılı görünüyor. Araştırma ve uzman yorumlarında öne çıkan başlıklar; sigara, yetersiz/ düzensiz uyku ve sağlıksız beslenme. Yani “gececi olmak” tek başına hüküm cümlesi değil; bu yaşam ritmiyle birlikte gelen alışkanlıklar riski büyütüyor.
Gece kuşları ne yapabilir? (Küçük dokunuşlar, büyük fark)
Uzmanların ortak mesajı net: Mükemmellik değil, temel alışkanlıklar. Özellikle şu adımlar öne çıkıyor:
Sigara kullanıyorsanız bırakma desteği alın (en yüksek getirili adımlardan biri) Uykuyu kısaltamasanız bile yatış-kalkış saatlerini daha tutarlı hale getirin Gece geç saatte “kolay bulunan” fast-food yerine, önceden planlanmış daha dengeli seçenekler oluşturun
Kısacası araştırma, gece kuşlarının kalp sağlığı açısından “bir adım geriden” başlayabileceğini söylüyor; ama aynı zamanda, doğru alışkanlıklarla bu farkın kapatılabileceğine de işaret ediyor.